Ne zaman kullanılır
Passato prossimo geçmişteki bitmiş bir eylemi anlatır: olmuş ve sona ermiş bir şeyi. Çoğu zaman bir zaman ifadesi vardır: ieri (dün), stamattina (bu sabah), la settimana scorsa (geçen hafta), tre anni fa (üç yıl önce), nel 2020 (2020’de).
Dün
Ieri ho studiato due ore.
Üç yıl önce
Sono arrivato in Italia tre anni fa.
Geçen hafta
La settimana scorsa abbiamo visto un film.
Bugün, bitmiş bir anda
Stamattina ho bevuto un caffè al bar.
Bir hayat deneyimi
Sei mai stato a Venezia?
Şu an önemli olan bir olay
Ho perso le chiavi!
Peki imperfetto? Geçmişte bir durumun nasıl olduğunu ya da bir alışkanlığı anlatmak için (da bambino giocavo sempre a calcio, çocukken hep futbol oynardım) imperfetto kullanılır. Bkz. “Passato prossimo mu, imperfetto mu?”
Nasıl kurulur
Passato prossimo iki parçadan oluşur: şimdiki zamanda avere ya da essere fiili (yardımcı fiil) ve kullanmak istediğiniz fiilin geçmiş zaman ortacı.
| Kişi | avere | essere |
|---|
| io | ho parlato | sono andato / andata |
| tu | hai parlato | sei andato / andata |
| lui / lei | ha parlato | è andato / andata |
| noi | abbiamo parlato | siamo andati / andate |
| voi | avete parlato | siete andati / andate |
| loro | hanno parlato | sono andati / andate |
Formül: ho / hai / ha / abbiamo / avete / hanno + ortaç ya da sono / sei / è / siamo / siete / sono + ortaç. Essere ile ortacın sonu değişir: andato, andata, andati, andate.
Geçmiş zaman ortacı
Düzenli ortaç mastardan kurulur: -are -ato olur, -ere -uto olur, -ire -ito olur.
| Mastar | Ortaç | Örnek |
|---|
| parlare | parlato | Ho parlato con il professore. |
| credere | creduto | Non ho creduto alla sua storia. |
| dormire | dormito | Hai dormito bene? |
Bilinmesi gereken otuz düzenli ortaç
-are ile biten fiillerin neredeyse hepsi düzenlidir. -ire ile biten fiiller arasında düzensiz olan azdır. -ere ile biten fiiller ise çoğu zaman düzensizdir.
| -are → -ato | -ere → -uto | -ire → -ito |
|---|
| parlare → parlato | credere → creduto | dormire → dormito |
| mangiare → mangiato | vendere → venduto | partire → partito |
| lavorare → lavorato | ricevere → ricevuto | finire → finito |
| comprare → comprato | ripetere → ripetuto | capire → capito |
| studiare → studiato | sapere → saputo | sentire → sentito |
| giocare → giocato | potere → potuto | uscire → uscito |
| ascoltare → ascoltato | dovere → dovuto | pulire → pulito |
| guardare → guardato | volere → voluto | seguire → seguito |
| arrivare → arrivato | avere → avuto | preferire → preferito |
| tornare → tornato | cadere → caduto | servire → servito |
Yardımcı fiillerin de ortacı vardır: avere → avuto (ho avuto paura, korktum) ve essere → stato (sono stato in Grecia, Yunanistan’a gittim). Conoscere, piacere ve crescere bir i alır: conosciuto, piaciuto, cresciuto.
En sık kullanılan 20 düzensiz ortaç
Bu ortaçlar kurala uymaz ve her gün kullanılır: onları hemen, yardımcı fiilleriyle birlikte öğrenmek iyi olur.
| Mastar | Ortaç | Yardımcı fiil |
|---|
| essere | stato | essere |
| fare | fatto | avere |
| dire | detto | avere |
| vedere | visto | avere |
| prendere | preso | avere |
| mettere | messo | avere |
| leggere | letto | avere |
| scrivere | scritto | avere |
| aprire | aperto | avere |
| chiudere | chiuso | avere |
| chiedere | chiesto | avere |
| rispondere | risposto | avere |
| perdere | perso | avere |
| decidere | deciso | avere |
| bere | bevuto | avere |
| venire | venuto | essere |
| rimanere | rimasto | essere |
| nascere | nato | essere |
| morire | morto | essere |
| scendere | sceso | essere / avere |
Çok daha fazlası var, ama birkaç kalıba uyarlar: preso, acceso, speso; scritto, letto, fatto; tradotto, prodotto. Gruplara ayrılmış tam liste: “İtalyancada düzensiz geçmiş zaman ortaçları”
Essere mi avere mı?
Fiillerin çoğu avere kullanır. Bir yere doğru hareket, durum ve değişim bildiren fiiller, dönüşlü fiiller ve piacere gibi bazı fiiller essere kullanır.
Avere: nesne alan fiiller (ne?)
Ho mangiato una mela. Abbiamo comprato il pane.
Avere: nesnesiz birçok fiil
Ho dormito, ho lavorato, ho riso.
Essere: andare, venire, arrivare, partire, tornare, entrare, uscire
Sono andata a Roma. Siamo tornati a casa.
Essere: stare, restare, rimanere, essere
Sono rimasto a casa. Sei stato a Napoli?
Essere: nascere, morire, diventare, crescere
Sono nata nel 1990. Luca è diventato medico.
Essere: bütün dönüşlü fiiller
Mi sono svegliata alle sette.
Essere: piacere, succedere, costare, bastare, mancare
Il film mi è piaciuto. Che cosa è successo?
Yağmur ve kar: ikisi de
È piovuto tutto il giorno. / Ha piovuto tutto il giorno.
Bir ipucu. Fiilden sonra bir nesne koyabiliyorsanız (che cosa? ne?, chi? kimi?), yardımcı fiil avere olur: ho mangiato (una mela), ho visto (Marco).
Tek başına hareket yetmez. Camminare (yürümek), viaggiare (seyahat etmek), nuotare (yüzmek), ballare (dans etmek) ve passeggiare (gezinmek) avere kullanır, çünkü nereye vardığınızı söylemez: ho camminato tanto, abbiamo viaggiato in Europa.
Ortacın uyumu
Essere ile ortaç bir sıfat gibi davranır: eylemi yapan kişiye göre sonu değişir (eril ya da dişil, tekil ya da çoğul). Avere ile -o olarak kalır.
| Eril tekil | Dişil tekil | Eril çoğul | Dişil çoğul |
|---|
| Marco è andato. | Anna è andata. | Marco e Luca sono andati. | Anna e Sara sono andate. |
Erkekler ve kadınlar birlikte: eril çoğul
Anna e Marco sono partiti.
Avere ile: her zaman -o
Anna ha mangiato. Le ragazze hanno studiato.
Avere ve lo, la, li, le ile: uyum yapar
La torta? L’ho mangiata io.
Nezaket bildiren Lei: kişiye göre
Signora, è già arrivata?
Avere’den önce gelen lo, la, li, le zamirleriyle ortaç zamire uyar: la pizza? L’ho mangiata (pizza mı? Onu yedim); i biglietti? Li ho comprati (biletler mi? Onları aldım). Bkz. “İtalyanca doğrudan nesne zamirleri”
İki yardımcı fiil alan fiiller
Bazı fiiller nesneleri olduğunda avere, olmadığında essere kullanır: ho finito il lavoro (işi bitirdim), ama il film è finito (film bitti). Salire, scendere ve correre ile nereye vardığınızı söylediğinizde yardımcı fiil essere olur.
| Fiil | Avere ile | Essere ile |
|---|
| finire | Ho finito il lavoro. | Il film è finito. |
| cominciare | Ho cominciato un corso. | La lezione è cominciata. |
| salire | Ho salito le scale. | Sono salito sul treno. |
| scendere | Ho sceso le scale. | Sono sceso dall’autobus. |
| passare | Ho passato una bella giornata. | Sono passato da Luca. |
| correre | Ho corso per un’ora. | Sono corso a casa. |
| cambiare | Ho cambiato casa. | Roma è cambiata molto. |
Dovere, potere, volere genellikle arkalarından gelen fiilin yardımcı fiilini alır: ho dovuto lavorare, ama sono dovuto partire. Konuşma dilinde ho dovuto partire de duyulur. Bkz. “İtalyanca modal fiiller”
Non, già, mai ve zamirler
Non ve zamirler yardımcı fiilden önce gelir. Già (zaten, çoktan), ancora (henüz), appena (az önce), mai (hiç), sempre (her zaman) ve più (artık) gibi zarflar genellikle yardımcı fiil ile ortaç arasına girer.
Non: yardımcı fiilden önce
Non ho capito.
Già: beklenenden önce oldu
Ho già mangiato, grazie.
Non… ancora: henüz olmadı, ama olacak
Non ho ancora finito.
Appena: bir an önce oldu
Sono appena arrivata.
Non… mai: hayatta bir kez bile
Non sono mai stato in Sicilia.
Zamirler: yardımcı fiilden önce
L’ho visto ieri. Ci sono andata in treno.
Passato prossimo’da sempre, spesso, mai: ho sempre amato il mare (denizi hep sevdim), non sono mai stato in Sicilia (Sicilya’ya hiç gitmedim). Bkz. “İtalyancada sıklık zarfları”
Yaygın hatalar
Yanlış: Io sono mangiato. Doğru: Io ho mangiato.
Yanlış: Lei ha andata a scuola. Doğru: Lei è andata a scuola.
Yanlış: Anna è andato. Doğru: Anna è andata.
Yanlış: Mi ho svegliato tardi. Doğru: Mi sono svegliato tardi.
Yanlış: Sono camminato tanto. Doğru: Ho camminato tanto.
Yanlış: Mi ha piaciuto. Doğru: Mi è piaciuto.
Yanlış: Ho prenduto il treno. Doğru: Ho preso il treno.
Yanlış: Ho già lo visto. Doğru: L’ho già visto.
Anında geri bildirimli alıştırmalar
Kolaydan zora beş bölümde 50 cümle. Yalnızca eksik olanı yazın: düzeltme siz yazarken gelir.
Bölüm 1 · Düzenli ortaç
Geçmiş zaman ortacını yazın.
Bölüm 2 · Essere mi avere mı?
Doğru yardımcı fiili şimdiki zamanda yazın.
Bölüm 3 · Uyum
Ortacı doğru sonekle yazın.
Bölüm 4 · Tam biçim
Fiili passato prossimo ile yazın: yardımcı fiil + ortaç.
Bölüm 5 · Hatayı bulun
İlk cümlede bir hata var. Doğru kısmı yazın.
Sonucunuz0 doğru cevap / 50
0%Konuşmada kullanın
Martin: Che cosa hai fatto nel fine settimana?
Studentessa: Sabato sono andata al mare con le mie amiche e abbiamo mangiato in un ristorante sul porto.
Martin: Che bello! E domenica?
Studentessa: Domenica sono rimasta a casa: ho letto un libro e ho dormito tanto.