Dilbilgisi A2

İtalyanca passato prossimo zamanı

Ieri ho studiato, sabato sono andata al mare: passato prossimo bitmiş eylemleri anlatır. Burada ne zaman kullanıldığını, nasıl kurulduğunu, düzenli ortaçların listesini, en sık kullanılan 20 düzensiz ortacı, essere mi avere mı sorusunu, uyumu ve 50 alıştırmayı bulacaksınız.

35 dakika50 alıştırmaSeviye A2
Çatılara bakan bir pencerenin önünde bir masa: açık bir günlük, deniz ve dağ gezisinden fotoğraflar, bir kahve fincanı ve yeni boşaltılmış bir bavul

Ne zaman kullanılır

Passato prossimo geçmişteki bitmiş bir eylemi anlatır: olmuş ve sona ermiş bir şeyi. Çoğu zaman bir zaman ifadesi vardır: ieri (dün), stamattina (bu sabah), la settimana scorsa (geçen hafta), tre anni fa (üç yıl önce), nel 2020 (2020’de).

Dün
Ieri ho studiato due ore.
Üç yıl önce
Sono arrivato in Italia tre anni fa.
Geçen hafta
La settimana scorsa abbiamo visto un film.
Bugün, bitmiş bir anda
Stamattina ho bevuto un caffè al bar.
Bir hayat deneyimi
Sei mai stato a Venezia?
Şu an önemli olan bir olay
Ho perso le chiavi!

Peki imperfetto? Geçmişte bir durumun nasıl olduğunu ya da bir alışkanlığı anlatmak için (da bambino giocavo sempre a calcio, çocukken hep futbol oynardım) imperfetto kullanılır. Bkz. “Passato prossimo mu, imperfetto mu?”

Nasıl kurulur

Passato prossimo iki parçadan oluşur: şimdiki zamanda avere ya da essere fiili (yardımcı fiil) ve kullanmak istediğiniz fiilin geçmiş zaman ortacı.

Kişiavereessere
ioho parlatosono andato / andata
tuhai parlatosei andato / andata
lui / leiha parlatoè andato / andata
noiabbiamo parlatosiamo andati / andate
voiavete parlatosiete andati / andate
lorohanno parlatosono andati / andate

Formül: ho / hai / ha / abbiamo / avete / hanno + ortaç ya da sono / sei / è / siamo / siete / sono + ortaç. Essere ile ortacın sonu değişir: andato, andata, andati, andate.

Geçmiş zaman ortacı

Düzenli ortaç mastardan kurulur: -are -ato olur, -ere -uto olur, -ire -ito olur.

MastarOrtaçÖrnek
parlareparlatoHo parlato con il professore.
crederecredutoNon ho creduto alla sua storia.
dormiredormitoHai dormito bene?

Bilinmesi gereken otuz düzenli ortaç

-are ile biten fiillerin neredeyse hepsi düzenlidir. -ire ile biten fiiller arasında düzensiz olan azdır. -ere ile biten fiiller ise çoğu zaman düzensizdir.

-are → -ato-ere → -uto-ire → -ito
parlare → parlatocredere → credutodormire → dormito
mangiare → mangiatovendere → vendutopartire → partito
lavorare → lavoratoricevere → ricevutofinire → finito
comprare → compratoripetere → ripetutocapire → capito
studiare → studiatosapere → saputosentire → sentito
giocare → giocatopotere → potutouscire → uscito
ascoltare → ascoltatodovere → dovutopulire → pulito
guardare → guardatovolere → volutoseguire → seguito
arrivare → arrivatoavere → avutopreferire → preferito
tornare → tornatocadere → cadutoservire → servito

Yardımcı fiillerin de ortacı vardır: avere → avuto (ho avuto paura, korktum) ve essere → stato (sono stato in Grecia, Yunanistan’a gittim). Conoscere, piacere ve crescere bir i alır: conosciuto, piaciuto, cresciuto.

En sık kullanılan 20 düzensiz ortaç

Bu ortaçlar kurala uymaz ve her gün kullanılır: onları hemen, yardımcı fiilleriyle birlikte öğrenmek iyi olur.

MastarOrtaçYardımcı fiil
esserestatoessere
farefattoavere
diredettoavere
vederevistoavere
prenderepresoavere
metteremessoavere
leggerelettoavere
scriverescrittoavere
aprireapertoavere
chiuderechiusoavere
chiederechiestoavere
rispondererispostoavere
perderepersoavere
decideredecisoavere
berebevutoavere
venirevenutoessere
rimanererimastoessere
nascerenatoessere
moriremortoessere
scenderescesoessere / avere

Çok daha fazlası var, ama birkaç kalıba uyarlar: preso, acceso, speso; scritto, letto, fatto; tradotto, prodotto. Gruplara ayrılmış tam liste: “İtalyancada düzensiz geçmiş zaman ortaçları”

Essere mi avere mı?

Fiillerin çoğu avere kullanır. Bir yere doğru hareket, durum ve değişim bildiren fiiller, dönüşlü fiiller ve piacere gibi bazı fiiller essere kullanır.

Avere: nesne alan fiiller (ne?)
Ho mangiato una mela. Abbiamo comprato il pane.
Avere: nesnesiz birçok fiil
Ho dormito, ho lavorato, ho riso.
Essere: andare, venire, arrivare, partire, tornare, entrare, uscire
Sono andata a Roma. Siamo tornati a casa.
Essere: stare, restare, rimanere, essere
Sono rimasto a casa. Sei stato a Napoli?
Essere: nascere, morire, diventare, crescere
Sono nata nel 1990. Luca è diventato medico.
Essere: bütün dönüşlü fiiller
Mi sono svegliata alle sette.
Essere: piacere, succedere, costare, bastare, mancare
Il film mi è piaciuto. Che cosa è successo?
Yağmur ve kar: ikisi de
È piovuto tutto il giorno. / Ha piovuto tutto il giorno.

Bir ipucu. Fiilden sonra bir nesne koyabiliyorsanız (che cosa? ne?, chi? kimi?), yardımcı fiil avere olur: ho mangiato (una mela), ho visto (Marco).

Tek başına hareket yetmez. Camminare (yürümek), viaggiare (seyahat etmek), nuotare (yüzmek), ballare (dans etmek) ve passeggiare (gezinmek) avere kullanır, çünkü nereye vardığınızı söylemez: ho camminato tanto, abbiamo viaggiato in Europa.

Ortacın uyumu

Essere ile ortaç bir sıfat gibi davranır: eylemi yapan kişiye göre sonu değişir (eril ya da dişil, tekil ya da çoğul). Avere ile -o olarak kalır.

Eril tekilDişil tekilEril çoğulDişil çoğul
Marco è andato.Anna è andata.Marco e Luca sono andati.Anna e Sara sono andate.
Erkekler ve kadınlar birlikte: eril çoğul
Anna e Marco sono partiti.
Avere ile: her zaman -o
Anna ha mangiato. Le ragazze hanno studiato.
Avere ve lo, la, li, le ile: uyum yapar
La torta? L’ho mangiata io.
Nezaket bildiren Lei: kişiye göre
Signora, è già arrivata?

Avere’den önce gelen lo, la, li, le zamirleriyle ortaç zamire uyar: la pizza? L’ho mangiata (pizza mı? Onu yedim); i biglietti? Li ho comprati (biletler mi? Onları aldım). Bkz. “İtalyanca doğrudan nesne zamirleri”

İki yardımcı fiil alan fiiller

Bazı fiiller nesneleri olduğunda avere, olmadığında essere kullanır: ho finito il lavoro (işi bitirdim), ama il film è finito (film bitti). Salire, scendere ve correre ile nereye vardığınızı söylediğinizde yardımcı fiil essere olur.

FiilAvere ileEssere ile
finireHo finito il lavoro.Il film è finito.
cominciareHo cominciato un corso.La lezione è cominciata.
salireHo salito le scale.Sono salito sul treno.
scendereHo sceso le scale.Sono sceso dall’autobus.
passareHo passato una bella giornata.Sono passato da Luca.
correreHo corso per un’ora.Sono corso a casa.
cambiareHo cambiato casa.Roma è cambiata molto.

Dovere, potere, volere genellikle arkalarından gelen fiilin yardımcı fiilini alır: ho dovuto lavorare, ama sono dovuto partire. Konuşma dilinde ho dovuto partire de duyulur. Bkz. “İtalyanca modal fiiller”

Non, già, mai ve zamirler

Non ve zamirler yardımcı fiilden önce gelir. Già (zaten, çoktan), ancora (henüz), appena (az önce), mai (hiç), sempre (her zaman) ve più (artık) gibi zarflar genellikle yardımcı fiil ile ortaç arasına girer.

Non: yardımcı fiilden önce
Non ho capito.
Già: beklenenden önce oldu
Ho già mangiato, grazie.
Non… ancora: henüz olmadı, ama olacak
Non ho ancora finito.
Appena: bir an önce oldu
Sono appena arrivata.
Non… mai: hayatta bir kez bile
Non sono mai stato in Sicilia.
Zamirler: yardımcı fiilden önce
L’ho visto ieri. Ci sono andata in treno.

Passato prossimo’da sempre, spesso, mai: ho sempre amato il mare (denizi hep sevdim), non sono mai stato in Sicilia (Sicilya’ya hiç gitmedim). Bkz. “İtalyancada sıklık zarfları”

Yaygın hatalar

Yanlış: Io sono mangiato. Doğru: Io ho mangiato.
Yanlış: Lei ha andata a scuola. Doğru: Lei è andata a scuola.
Yanlış: Anna è andato. Doğru: Anna è andata.
Yanlış: Mi ho svegliato tardi. Doğru: Mi sono svegliato tardi.
Yanlış: Sono camminato tanto. Doğru: Ho camminato tanto.
Yanlış: Mi ha piaciuto. Doğru: Mi è piaciuto.
Yanlış: Ho prenduto il treno. Doğru: Ho preso il treno.
Yanlış: Ho già lo visto. Doğru: L’ho già visto.

Anında geri bildirimli alıştırmalar

Kolaydan zora beş bölümde 50 cümle. Yalnızca eksik olanı yazın: düzeltme siz yazarken gelir.

Bölüm 1 · Düzenli ortaç

Geçmiş zaman ortacını yazın.

Bölüm 2 · Essere mi avere mı?

Doğru yardımcı fiili şimdiki zamanda yazın.

Bölüm 3 · Uyum

Ortacı doğru sonekle yazın.

Bölüm 4 · Tam biçim

Fiili passato prossimo ile yazın: yardımcı fiil + ortaç.

Bölüm 5 · Hatayı bulun

İlk cümlede bir hata var. Doğru kısmı yazın.

Sonucunuz

0 doğru cevap / 50

0%
Sonraki ders

Konuşmada kullanın

Martin: Che cosa hai fatto nel fine settimana?

Studentessa: Sabato sono andata al mare con le mie amiche e abbiamo mangiato in un ristorante sul porto.

Martin: Che bello! E domenica?

Studentessa: Domenica sono rimasta a casa: ho letto un libro e ho dormito tanto.

Italiano con Martin

İtalyancayı kiminle öğreneceğinizi seçin

İki öğretmen, iki yaklaşım. İlgi alanlarınıza en uygun olanı seçin.