İtalyanca günler, aylar ve tarihler

Haftanın günleri

İtalya’da hafta pazartesi başlar. Günler küçük harfle yazılır ve la domenica (pazar) dışında hepsi erildir. Lunedì ile venerdì arasındaki günlerde vurgu son hecededir ve işaretle gösterilir.

Artikelli mi, artikelsiz mi? Artikel yoksa söz konusu olan tek bir gündür, en yakın olanı: sabato vado al cinema (bu cumartesi). Artikel varsa bir alışkanlıktır, her hafta: il sabato vado al cinema (cumartesileri). Günün önüne edat gelmez: ci vediamo venerdì (cuma görüşürüz).

Çoğulda vurgu işaretli günler değişmez: il lunedì, i lunedì. Sabato ve domenica ise değişir: i sabati, le domeniche.

İsimler nereden geliyor? Lunedì Ay’ın (Luna), martedì Mars’ın, mercoledì Merkür’ün, giovedì Jüpiter’in, venerdì Venüs’ün günüdür; -dì, Latince dies (gün) kelimesinden gelir. Sabato İbranice şabat kelimesinden, domenica ise Latince dies dominica (Rab’bin günü) ifadesinden gelir.

Aylar ve mevsimler

Aylar da küçük harfle yazılır ve hepsi erildir: un gennaio freddo, un agosto caldo. Dört mevsim vardır.

In mi, a mı? Aylarla ikisi de doğrudur: in agosto ya da ad agosto (ünlüden önce ad), a maggio ya da in maggio. Mevsimlerle in estate, in inverno denir, ama d’estate, d’inverno da kullanılır.

Mevsimlerin cinsiyeti. La primavera (ilkbahar) ve l’estate (yaz) dişil, l’autunno (sonbahar) ve l’inverno (kış) erildir. Astronomik mevsimler ayın 21’i civarında başlar (il 21 marzo), ama günlük hayatta tablodaki aylar düşünülür.

Tarih nasıl söylenir?

Tarih şöyle söylenir: artikel, gün, ay ve yıl, her zaman bu sırayla. Gün normal bir sayıdır (il tre maggio); yalnızca ayın ilk günü sıra sayısıyla söylenir: il primo maggio.

Önce gün, sonra ay, tıpkı Türkçedeki gibi: 05/12, il cinque dicembre demektir.

L’otto ve l’undici. Otto ve undici ünlüyle başladığı için artikel l’ olur: l’otto marzo, l’undici settembre.

Yıllar artikel alır: nel 2019 (in + il, 2019’da), dal 2020 al 2024. Tam tarihte ise yıl, aydan sonra artikelsiz gelir: il 3 marzo 2026. Mektupta ya da resmî belgede gün de artikelsiz yazılır: Roma, 3 marzo 2026.

Dün, bugün, yarın

Stamattina ve stasera tek kelimedir: questa mattina → stamattina (bu sabah), questa sera → stasera (bu akşam). Aynı şekilde stanotte (bu gece) denir.

Scorso (geçen) ve prossimo (gelecek) isme uyar: il mese scorso, la settimana scorsa. Prossimo ismin önüne de gelebilir: la prossima settimana = la settimana prossima.

Ne sıklıkla?

Fa, tra ve da

Fa (önce) geçmişe bakar ve zaman ifadesinden sonra gelir: due anni fa (iki yıl önce). Tra (ya da fra, ikisi aynıdır) geleceğe bakar ve zaman ifadesinden önce gelir: tra due anni (iki yıl sonra).

Da + süre, şimdiki zamanla. Geçmişte başlayıp hâlâ süren bir eylem için da ile şimdiki zaman kullanılır: studio italiano da due anni (iki yıldır İtalyanca çalışıyorum). Per due anni denmez.

Yaygın hatalar

Anında geri bildirimli alıştırmalar

Üç bölümde 30 cümle. Yalnızca eksik olanı yazın: düzeltme siz yazarken gelir.

Bölüm 1 · Günler, aylar ve mevsimler

Eksik kelimeyi yazın.

Bölüm 2 · Tarihler

Tarihi tamamlayın. Sayıları yazıyla yazın.

Bölüm 3 · Dün, bugün, yarın, fa ve tra

Eksik kelimeyi yazın.

Konuşmada kullanın