Dni, miesiące i daty po włosku

Dni tygodnia

We Włoszech tydzień zaczyna się w poniedziałek. Dni pisze się małą literą, tak jak po polsku, i wszystkie są rodzaju męskiego z wyjątkiem la domenica (niedziela). Od lunedì do venerdì akcent pada na ostatnią sylabę i jest zaznaczony w piśmie.

Z rodzajnikiem czy bez? Bez rodzajnika chodzi o jeden dzień, najbliższy: sabato vado al cinema (w tę sobotę). Z rodzajnikiem to zwyczaj, co tydzień: il sabato vado al cinema (w soboty). Przed dniem nie stawia się przyimka: ci vediamo venerdì (do zobaczenia w piątek).

W liczbie mnogiej dni z akcentem się nie zmieniają: il lunedì, i lunedì. Sabato i domenica natomiast tak: i sabati, le domeniche.

Skąd pochodzą nazwy? Lunedì to dzień Księżyca (Luna), martedì Marsa, mercoledì Merkurego, giovedì Jowisza, venerdì Wenus; -dì pochodzi od łacińskiego dies, dzień. Sabato pochodzi od hebrajskiego szabat, a domenica od łacińskiego dies dominica, dzień Pański.

Miesiące i pory roku

Miesiące także pisze się małą literą i wszystkie są rodzaju męskiego: un gennaio freddo, un agosto caldo. Pory roku są cztery.

In czy a? Przy miesiącach obie formy są poprawne: in agosto lub ad agosto (ad przed samogłoską), a maggio lub in maggio. Przy porach roku mówi się in estate, in inverno, ale też d’estate, d’inverno.

Rodzaj pór roku. La primavera (wiosna) i l’estate (lato) są rodzaju żeńskiego, l’autunno (jesień) i l’inverno (zima) męskiego. Astronomiczne pory roku zaczynają się około 21. dnia miesiąca (il 21 marzo), ale na co dzień myśli się o miesiącach z tabeli.

Jak podać datę

Datę podaje się tak: rodzajnik, dzień, miesiąc i rok, zawsze w tej kolejności. Dzień to zwykły liczebnik główny (il tre maggio), a nie porządkowy jak po polsku. Liczebnik porządkowy ma tylko pierwszy dzień miesiąca: il primo maggio.

Najpierw dzień, potem miesiąc, tak jak po polsku: 05/12 to il cinque dicembre.

L’otto i l’undici. Otto i undici zaczynają się od samogłoski, więc rodzajnik zmienia się w l’: l’otto marzo, l’undici settembre.

Lata wymagają rodzajnika: nel 2019 (in + il, w 2019 roku), dal 2020 al 2024. W pełnej dacie rok stoi jednak po miesiącu bez rodzajnika: il 3 marzo 2026. W liście lub dokumencie także dzień jest bez rodzajnika: Roma, 3 marzo 2026.

Wczoraj, dziś, jutro

Stamattina i stasera to jedno słowo: questa mattina → stamattina (dziś rano), questa sera → stasera (dziś wieczorem). Tak samo mówi się stanotte (dziś w nocy).

Scorso (ubiegły) i prossimo (następny) zgadzają się z rzeczownikiem: il mese scorso, la settimana scorsa. Prossimo może też stać przed rzeczownikiem: la prossima settimana = la settimana prossima.

Jak często?

Fa, tra i da

Fa (temu) patrzy wstecz, w przeszłość, i stoi po określeniu czasu: due anni fa (dwa lata temu). Tra (lub fra, znaczą to samo) patrzy naprzód, w przyszłość, i stoi przed nim: tra due anni (za dwa lata).

Da + czas trwania, z czasem teraźniejszym. Gdy czynność zaczęła się w przeszłości i trwa nadal, używa się, tak jak po polsku, czasu teraźniejszego z da (od): studio italiano da due anni (uczę się włoskiego od dwóch lat). Nie mówi się per due anni.

Typowe błędy

Ćwiczenia z natychmiastową poprawą

30 zdań w trzech częściach. Wpisz tylko to, czego brakuje: poprawka pojawia się już podczas pisania.

Część 1 · Dni, miesiące i pory roku

Wpisz brakujące słowo.

Część 2 · Daty

Uzupełnij datę. Liczby zapisz słownie.

Część 3 · Wczoraj, dziś, jutro, fa i tra

Wpisz brakujące słowo.

Użyj tego w rozmowie