Jak się tworzy: stare + gerundium
Używa się czasownika stare w czasie teraźniejszym i gerundium czasownika głównego. Stare zmienia się według osoby, gerundium nie zmienia się nigdy.
| Osoba | stare | Przykład |
|---|
| io | sto | Sto parlando al telefono. |
| tu | stai | Stai leggendo un libro? |
| lui / lei | sta | Il bambino sta dormendo. |
| noi | stiamo | Stiamo mangiando. |
| voi | state | State scrivendo un’email? |
| loro | stanno | Stanno lavorando. |
| Bezokolicznik | Gerundium | Przykład |
|---|
| parlare (-are) | parlando (-ando) | Sto parlando con Anna. |
| leggere (-ere) | leggendo (-endo) | Sto leggendo il giornale. |
| dormire (-ire) | dormendo (-endo) | Sto dormendo poco. |
| finire (-isc-) | finendo (-endo) | Sto finendo i compiti. |
Czasowniki na -ere i -ire mają tę samą końcówkę: -endo. Czasowniki takie jak finire i capire tracą też -isc-: finendo, capendo.
Gdzie stawiamy zaimki? Przed stare albo dołączone do gerundium: lo sto facendo = sto facendolo (właśnie to robię), mi sto lavando = sto lavandomi (właśnie się myję). Pierwsza forma jest dużo częstsza.
Gerundia nieregularne
Nieregularnych gerundiów jest niewiele, ale to bardzo częste czasowniki.
| Bezokolicznik | Gerundium | Przykład |
|---|
| fare (facevo) | facendo | Sto facendo la doccia. |
| dire (dicevo) | dicendo | Che cosa stai dicendo? |
| bere (bevevo) | bevendo | Sto bevendo un caffè. |
| tradurre (traducevo) | traducendo | Sto traducendo una lettera. |
| porre (ponevo) | ponendo | Ti sto ponendo una domanda. |
Sztuczka z imperfektem. Nieregularne gerundium tworzy się tak jak imperfekt: facevo → facendo, dicevo → dicendo, bevevo → bevendo, traducevo → traducendo. Kto zna imperfekt, zna już gerundium.
Kiedy się używa (a kiedy nie)
Stare + gerundium mówi, że czynność trwa właśnie w tej chwili, jak polskie „właśnie”. Często jednak wystarczy zwykły czas teraźniejszy.
Właśnie teraz
Non posso rispondere: sto guidando.
Przez telefon
Che cosa stai facendo? Sto cucinando.
Trwający okres
In questi mesi sto studiando il tedesco.
Często wystarczy czas teraźniejszy
Che fai stasera? Esco con Anna.
Zwyczaje: czas teraźniejszy
Lavoro in banca da dieci anni.
Przyszłość: czas teraźniejszy
Domani parto per Roma.
Nigdy dla przyszłości. O planie mówi się domani parto (jutro wyjeżdżam), a nie domani sto partendo.
Czasowniki stanu zostają w czasie teraźniejszym: so (wiem), voglio (chcę), mi piace (podoba mi się), sono, ho. Nigdy nie mówi się sto sapendo ani sto essendo.
W przeszłości: stavo + gerundium
Z stare w imperfekcie opowiada się o czynności, która w przeszłości właśnie trwała, często przerwanej przez inną w passato prossimo: „właśnie spałem, kiedy…”.
| Osoba | stare | Przykład |
|---|
| io | stavo | Stavo dormendo. |
| tu | stavi | Stavi uscendo? |
| lui / lei | stava | Stava piovendo. |
| noi | stavamo | Stavamo cenando. |
| voi | stavate | Stavate guardando la TV? |
| loro | stavano | Stavano parlando di te. |
Przerwana czynność
Stavo dormendo quando è suonato il telefono.
Z mentre (podczas gdy)
Mentre stavamo cenando, è andata via la luce.
Jaka była pogoda
Quando sono uscito stava piovendo.
Stavo dormendo czy dormivo? Obie formy są poprawne: dormivo quando è suonato il telefono. Ze stavo + gerundium czynność wydaje się żywsza, jakbyśmy na nią patrzyli.
Stare per + bezokolicznik: sto per uscire
Nie pomyl ich: stare per + bezokolicznik znaczy, że czynność zaraz się zacznie, jak „mieć właśnie coś zrobić”.
Za chwilę
Sto per uscire: ti chiamo dopo.
W przeszłości
Stavo per addormentarmi quando sei arrivato.
Niebezpieczeństwo
Attento, il bicchiere sta per cadere!
Różnica
Sto uscendo adesso. Sto per uscire tra un minuto.
Sto uscendo czy sto per uscire? Sto uscendo: jestem już w drzwiach. Sto per uscire: zaraz wychodzę, ale jestem jeszcze w domu.
Typowe błędy
Błędnie: Io sto mangiare. Poprawnie: Io sto mangiando.
Błędnie: Sono mangiando. Poprawnie: Sto mangiando.
Błędnie: Sto leggiando. Poprawnie: Sto leggendo.
Błędnie: Sto fando i compiti. Poprawnie: Sto facendo i compiti.
Błędnie: Stanno mangiandi. Poprawnie: Stanno mangiando.
Błędnie: Domani sto partendo per Roma. Poprawnie: Domani parto per Roma.
Błędnie: Sto sapendo la risposta. Poprawnie: So la risposta.
Błędnie: Sto essendo stanco. Poprawnie: Sono stanco.
Ćwiczenia z natychmiastową poprawą
30 zdań w trzech częściach. Wpisz tylko to, czego brakuje: poprawka pojawia się w trakcie pisania.
Część 1 · Gerundium
Wpisz gerundium czasownika w nawiasie.
Część 2 · Stare, stavo, stare per
Wpisz brakujące słowo.
Część 3 · Gerundium czy czas teraźniejszy?
Wpisz właściwą formę: stare + gerundium tylko wtedy, gdy czynność właśnie trwa.
Twój wynik0 poprawnych odpowiedzi z 30
0%Użyj tego w rozmowie
Martin: Pronto? Che cosa stai facendo?
Studente: Sto preparando la cena. E tu?
Martin: Stavo leggendo, ma adesso sto per uscire: è tardi!
Studente: Allora ci sentiamo dopo. Ciao!
