Jak się je tworzy: mi, ti, si, ci, vi, si
Czasownik zwrotny ma przed sobą mały zaimek: mi, ti, si, ci, vi, si. Inaczej niż po polsku („się” dla wszystkich osób) zaimek zmienia się z osobą. Sam czasownik odmienia się jak zwykle, w trzech grupach na -are, -ere i -ire.
| Osoba | Zaimek | svegliarsi | mettersi | vestirsi |
|---|
| io | mi | mi sveglio | mi metto | mi vesto |
| tu | ti | ti svegli | ti metti | ti vesti |
| lui / lei | si | si sveglia | si mette | si veste |
| noi | ci | ci svegliamo | ci mettiamo | ci vestiamo |
| voi | vi | vi svegliate | vi mettete | vi vestite |
| loro | si | si svegliano | si mettono | si vestono |
Bezokolicznik kończy się na -si: svegliarsi = svegliare + si, mettersi, vestirsi. W słowniku czasownik jest często podany bez -si.
Si działa dwa razy: dla lui / lei i dla loro. Kto to jest, widać po końcówce: si sveglia (budzi się), si svegliano (budzą się).
Czasowniki całego dnia
Prawie całą codzienną rutynę opowiada się czasownikami zwrotnymi, podobnie jak po polsku.
Pobudka
Mi sveglio alle sette e mi alzo subito.
W łazience
Mi lavo la faccia e mi faccio la doccia.
Szykowanie się
Mi vesto, mi pettino e mi trucco.
W ciągu dnia
A pranzo mi siedo al bar e mi riposo un po’.
Wieczorem
La sera mi lavo i denti e mi metto il pigiama.
W nocy
Mi addormento sempre verso mezzanotte.
Przy częściach ciała nie używa się zaimka dzierżawczego: mi lavo le mani (myję ręce), mi lavo i denti (myję zęby), a nie mi lavo le mie mani.
Dwa nieregularne czasowniki: sedersi (usiąść: mi siedo, ti siedi, si siede, ci sediamo) i farsi la doccia (wziąć prysznic), który odmienia się jak fare (mi faccio, ti fai, si fa).
Zwrotny czy nie?
Ten sam czasownik może być zwrotny albo nie. Jest zwrotny, kiedy czynność wraca do osoby, która ją wykonuje; bez zaimka czynność dotyczy innej osoby albo rzeczy.
Siebie / rzecz
Mi lavo. · Lavo la macchina.
Siebie / inną osobę
Mi sveglio alle sette. · Sveglio i bambini alle sette.
Imię / telefon
Mi chiamo Emma. · Chiamo Emma al telefono.
Nawzajem
Ci vediamo domani! · Marco e Anna si sposano.
Jak się czujesz: sentirsi
Come ti senti? Mi sento bene.
Uczucia i pamięć
Mi diverto, mi annoio, mi arrabbio, mi ricordo.
Uwaga: wiele czasowników jest zwrotnych po włosku, ale nie po polsku, i uczy się ich z zaimkiem: mi chiamo (nazywam się), mi ricordo (pamiętam), mi sposo (biorę ślub). W liczbie mnogiej zaimek może znaczyć „nawzajem”: ci vediamo (do zobaczenia), si sposano (pobierają się).
Gdzie stoi zaimek?
Zwykle zaimek stoi tuż przed czasownikiem, także w zdaniach przeczących.
Z non
Non mi alzo mai prima delle otto.
Z dovere, volere, potere: przed…
Domani mi devo alzare presto.
…albo doklejony do bezokolicznika
Domani devo alzarmi presto.
Bezokolicznik zmienia się z osobą
Vuoi riposarti un po’?
W passato prossimo: essere
Stamattina mi sono svegliato tardi. Anna si è svegliata presto.
Z bezokolicznikiem zaimek zmienia się z osobą: devo alzarmi, devi alzarti, deve alzarsi. Obie formy (mi devo alzare / devo alzarmi) są poprawne.
W passato prossimo czasowniki zwrotne mają zawsze essere, a imiesłów się uzgadnia: mi sono svegliato (Marco), mi sono svegliata (Anna).
Typowe błędy
Błędnie: Io sveglio alle sette. Poprawnie: Mi sveglio alle sette.
Błędnie: Io chiamo Sara. Poprawnie: Mi chiamo Sara.
Błędnie: Si sveglio presto. Poprawnie: Mi sveglio presto.
Błędnie: Noi si alziamo. Poprawnie: Noi ci alziamo.
Błędnie: Lui se lava. Poprawnie: Lui si lava.
Błędnie: Mi lavo le mie mani. Poprawnie: Mi lavo le mani.
Błędnie: Devo mi alzare. Poprawnie: Devo alzarmi. / Mi devo alzare.
Błędnie: Mi ho svegliato tardi. Poprawnie: Mi sono svegliato tardi.
Ćwiczenia z natychmiastową poprawą
30 zdań w trzech częściach. Wpisz tylko to, czego brakuje: odpowiedź jest sprawdzana już podczas pisania.
Część 1 · Zaimek
Wpisz mi, ti, si, ci albo vi.
Część 2 · Czasownik
Wpisz czasownik w czasie teraźniejszym.
Część 3 · Zwrotny czy nie?
Wpisz właściwą formę: z zaimkiem tylko wtedy, gdy jest potrzebny.
Twój wynik0 poprawnych odpowiedzi z 30
0%Użyj tego w rozmowie
Martin: A che ora ti svegli la mattina?
Studente: Mi sveglio alle sette, ma mi alzo alle sette e mezza!
Martin: E poi? Fai colazione a casa?
Studente: No, mi lavo, mi vesto in cinque minuti e prendo un caffè al bar. La sera invece mi riposo.
